Vlechtheggen en houtwallen
In de Heemtuin houden we met onze heggen een oude landschapstraditie in stand. Oorspronkelijk werden zogeheten vlechtheggen veel gebruikt als erfafscheiding en als natuurlijke veekering.
Door jonge struiken te buigen en te knikken, dikkere exemplaren te leggen en jonge bomen te buigen en knikken en met elkaar te vlechten ontstond een dichte, levende afscheiding die zowel functioneel als duurzaam was. Dit ambacht leeft nog altijd voort en staat tegenwoordig zelfs op de lijst van immaterieel erfgoed van UNESCO. Binnen de beheergroep van de Heemtuin worden deze kennis en vaardigheden actief doorgegeven, zodat het vakmanschap behouden blijft.
Een levende structuur in het landschap
De heggen in de Heemtuin hebben een gezamenlijke lengte van ongeveer 300 meter. Ze zijn verdicht met verschillende traditionele technieken, zoals buigen, knikken, vlechten en leggen. Daarbij gebruiken we altijd inheems plantmateriaal, omdat dit het beste aansluit bij de lokale natuur en een hoge ecologische waarde heeft.
Een bijzonder voorbeeld is de ongeveer 80 meter lange kruisvlechtheg langs de westelijke grens van de Heemtuin. Door regelmatig snoeien, het aanvullen met nieuwe planten en zorgvuldig binden is hier geleidelijk een sierlijke heg ontstaan.
Flora en fauna
Deze verdichte heggen vormen een waardevol biotoop voor veel dieren. Door hun dichte structuur van levende en dode takken bieden ze beschutting, nestgelegenheid en voedsel. Vogels vinden er veilige broedplaatsen, terwijl insecten, hagedissen en kleine zoogdieren de heggen als veilige routes in het landschap gebruiken, er schuilen en overwinteren.
Ook grotere zoogdieren maken gebruik van de heggen. Op basis van waarnemingen weten we dat vossen, dassen en reeën regelmatig in de omgeving van onze heggen worden gezien. Voor vliegende dieren zoals vleermuizen en vogels werken de heglijnen bovendien als natuurlijke oriëntatiepunten in het landschap.
Ecologische functies
Naast hun betekenis voor dieren vervullen heggen nog meer belangrijke functies. Ze temperen de wind en zorgen voor verkoeling in warme periodes. Tegelijkertijd vangen ze stofdeeltjes uit de lucht op.
Doordat heggen verschillende delen van het terrein met elkaar verbinden, vormen ze bovendien ecologische verbindingen tussen biotopen. Met het juiste beheer groeien ze uit tot structuren met veel biomassa en een lange levensduur, die jarenlang een stabiele leefomgeving bieden.
Historische wallen
In de Heemtuin liggen ook drie historische wallen, die deel uitmaken van een groter historisch wallenpatroon dat doorloopt richting Heumensoord en verder. Op deze wallen, ooit ontstaan tijdens de ontginning van het gebied oostelijk vanaf de Rijksweg gezien, staan zeer oude eiken en eikenhakhoutstoven, waardevolle elementen van ons groene erfgoed. Ook lijsterbes, hulst, eikvaren en bosanemoon kunnen hier worden aangetroffen.
Vroeger dienden dergelijke wallen als vee- of wildkering. Om die reden is er op de wal tussen de akker en het aangrenzende bos een verdichte heg aangelegd.
Voor bezoekers vormen de heggen en wallen in alle seizoenen markante lijnen in het landschap. Ze geven structuur aan het terrein en laten zien hoe traditionele landschapselementen en natuurbeheer samen kunnen zorgen voor een rijke en levendige omgeving.
